EHRM handhaaft SGP-uitspraak Hoge Raad
Dat ging nog best snel: het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft zich uitgesproken over de vrouwen uitsluitende praktijk van de SGP. De uitspraak is dat er geen uitspraak komt: het Hof weigert de klacht van de SGP over het eerdere oordeel van de Hoge Raad in Nederland – dat de SGP moet stoppen vrouwen te weren van haar kieslijst – in ontvangst te nemen, en steunt bovendien de Hoge Raad (en eerder de VN-Mensenrechtencommissie) in deze uitspraak.
Een langverwachte, en zeer bevredigende uitspraak. De uitzonderingspositie die de SGP voor zichzelf bedongen had inzake politieke discriminatie van vrouwen zou iedereen die geeft om de democratie allang een doorn in het oog moeten zijn. Politieke gelijkheid, vertaald in actief en passief kiesrecht, is het fundament onder de democratie. Politieke partijen vervullen een sleutelrol in die democratie, als medium tussen parlement en burger. Zonder politieke partij met kieslijst kun je – in Nederland – niet in het parlement komen. Door vrouwen van dit actief en passief kiesrecht uit te sluiten schendt de SGP dan ook een politiek- en mensenrecht. Zij is niet alleen belijdend, maar ook praktiserend discriminatoir. In wezen is de SGP, meer nog dan de PVV, een anti-democratische partij (door de politieke gelijkheid van de helft van de bevolking ongedaan te willen maken).
Daarom is dit een belangrijke uitspraak. Een orthodox-christelijke partij moet niet denken dat zij, omdat haar leden slechts voor hen en voor niemand anders geldende leefregels aanhangen, onder en boven de democratie staat. Ook christenen dienen zich te conformeren aan rechtsbeginselen – waar politieke gelijkheid voor iedereen er één van is. Wanneer het de SGP toegestaan zou worden vrouwen uit te sluiten van actief en passief kiesrecht, zou er geen reden bestaan voor partijen om mensen niet ook op basis van hun huidskleur van hun kieslijst te weren. Er zit geen enkel wezenlijk verschil tussen die mogelijke praktijk, en de huidige van de SGP – en religieuze teksten en praktijken doen hierin niet ter zake.
Het is te hopen dat de SGP zich nu voegt naar de uitspraken van al deze juridische organen – waar geen enkele interpretatieruimte meer in zit; en/of dat de Nederlandse staat eindelijk handhaaft. Er is vanzelfsprekend voldoende ruimte voor een partij als de SGP binnen de Nederlandse democratie, maar wel binnen de grenzen van het recht en diezelfde democratie. “Godsdienstvrijheid”, waar het neerkomt op het ten nadele van anderen overschrijden van die grenzen, is daaraan simpelweg ondergeschikt.
Het is, om het breder te trekken, te hopen dat het begin van deze eeuw een verdere herschikking ziet van het gewicht van “godsdienstvrijheid” – wanneer die neerkomt op bedongen uitzonderingsposities voor religieuze minderheden om rechten en vrijheden van anderen te schenden – ten opzichte van dat van, bijvoorbeeld, sociale en politieke gelijkheid, en menselijk en dierlijk welzijn. Next up: wat mij betreft een einde aan de weigerambtenaar, een verbod op rituele slacht, en het stoppen met het toestaan van genitale verminking (beter bekend als jongetjesbesnijdenis).
De SGP mag vrouwen niet langer uitsluiten van haar kieslijst. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens wil de klacht van de partij over haar vrouwenstandpunt niet behandelen, waardoor het oordeel van de Hoge Raad uit 2010 overeind blijft. De SGP noemt het besluit “ingrijpend” en voorziet “verstrekkende gevolgen”, niet alleen voor de partij zelf.
De SGP had de Nederlandse staat aangeklaagd op basis van de artikelen 9, 10 en 11 van het EVRM, over godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering. Maar het Hof vindt dat die vrijheden niet in het geding zijn door de uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad.
(…)
“Door dit besluit heeft de SGP geen juridische mogelijkheid meer om het besluit van de Hoge Raad ongedaan te maken. Het Hof heeft de zaak afgewezen omdat de SGP geen kans maakt de zaak tegen de Nederlandse staat te winnen. Als het Hof die kans wel had gezien, dan had het de zaak uitgebreider in behandeling genomen. De SGP had er dan op kunnen hopen dat het Hof in Straatsburg de uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad ongedaan zou maken. Nu heeft de SGP geen beroepsmogelijkheid meer.
Het Europees Hof vindt dat de uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad niet in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) – het verdrag op basis waarvan de Straatsburgse rechters recht spreken.
Seksegelijkheid, zegt het Hof, is zo’n belangrijk doel in Europa dat ‘zeer zwaarwichtige redenen zouden moeten worden aangevoerd’ om verschillende behandeling op basis van geslacht (zoals de SGP wil) goed te keuren op basis van het EVRM. Het Hof zegt dat de conclusie van de Hoge Raad – dat het SGP-standpunt onacceptabel is – tevens “natuurlijk voortvloeit” uit het EVRM.”
