Remember die ene Netwerk-uitzending waarin het verkiezingsprogramma van de VVD tegen het licht werd gehouden? Die ene met die huilende bijstandsmoeder? Dan zult u zich ongetwijfeld ook herinneren hoe Mark Rutte daar een emotioneel nummertje over maakte. Hij werd boos, want hoe durfde men te verkondigen dat het verkiezingsprogramma van de VVD over de ruggen van zwakkere groepen zou gaan? Dat was allemaal gekleurde berichtgeving van de publieke omroep.
Enfin, fast forward een jaar later. Sommige voorspellingen uit de uitzending zijn exact uitgekomen. De zaken waar Rutte een jaar geleden moreel zo hoog van de toren over blies, worden nu uitgevoerd door zijn kabinet. Case in point: het persoonsgebonden budget (pgb).
Er klopt werkelijk helemaal niets van. Het is zeer tendentieus. Om te beginnen het gezin dat die vreselijke situatie heeft met die dochter van zeven jaar. Het is natuurlijk ondenkbaar dat dit gezin het pgb, het persoonsgebonden budget, zou kwijtraken. Daar hebben we in Nederland voor gevochten. Dat is beschaving, dat staat nergens in onze plannen. Uw economen hadden dat met ons moeten bespreken, dat is niet gebeurd. We hebben de grootst mogelijke moeite gedaan de berekeningen los te trekken, dat is op dreigement dat ik niet zou komen gelukt, uiteindelijk hebben we die sommen gekregen. Ik kan u zeggen: dit gezin, met die dochter van zeven jaar, we hebben het helemaal nagerekend, gaat er bij de VVD op voor uit.
En hier is wat er nu gebeurt -- een persoonlijk drama voor honderdduizenden mensen. Door afschaffing van het pgb verliezen zij hun zelfstandigheid. Zij raken of afhankelijk van de gemeente -- die noch de kennis of capaciteit, noch het geld hebben om dit te regelen -- of moeten naar een instelling voor zorg.
Bijna 300 duizend hulpbehoevenden raken hun zorgvergoeding kwijt. Zij kunnen nog bij de gemeente aankloppen voor hulp. Mantelzorgers, zoals familie en buren, moeten een grotere rol gaan spelen. De wijkverpleegkundige moet de zorg gaan coördineren.
Dit schrijft staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (CDA) van Volksgezondheid in haar visie op de AWBZ, de wet die onverzekerbare zorg dekt. Het kabinet bespreekt de notitie vandaag.
(…)
Veldhuijzen stelt een forse sanering van de AWBZ voor. Zij bezuinigt bijna 2 miljard euro op deze zorg. De volksverzekering dekt voortaan alleen nog het verblijf in een gehandicapteninstelling, verzorgings- of verpleeghuis.
Alle zorg buiten deze instellingen moeten gemeenten gaan regelen. Die kunnen ‘professionele ondersteuning, vrijwilligers en leerlingen via maatschappelijke stages’ inzetten om zorg te verlenen.
‘Het gaat’, schrijft Veldhuijzen, ‘om mensen met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking, ouderen met somatische of psychogeriatrische problematiek, volwassenen met psychiatrische problematiek en om jeugdigen met psychiatrische problematiek in combinatie met opvoed- en opgroeiproblemen.’
(…)
De gemeenten krijgen een budget dat ‘in overeenstemming is met de taakuitbreiding’. Hoeveel geld de gemeenten krijgen, meldt de staatssecretaris niet. Ze mogen zelf bepalen hoe zij zorg verlenen. ‘Wel moeten gemeenten over de uitvoering van hun taken en de keuzen die zij daarbij maken verantwoording afleggen aan hun burgers’, schrijft Veldhuijzen.
De mogelijkheid om met een ‘persoonsgebonden budget’, pgb, zelf zorg in te kopen, wordt vrijwel geheel afgeschaft. Alleen degenen die in kleinschalige gehandicapteninstellingen als de Thomashuizen wonen of in tehuizen voor hulpbehoevende ouderen als De Herbergier, krijgen nog een pgb.
(…)
Nu zijn 190 duizend budgetten toegekend aan 130 duizend mensen. Van hen verliezen 117 duizend uiterlijk in 2014 hun budget. Een groot deel is dan aangewezen op zorg van de gemeenten. Voor circa 30 duizend jongeren met psychiatrische problemen die nu een pgb hebben, is volgens Veldhuijzen ‘onvoldoende AWBZ-zorg beschikbaar’. Voor hen zoekt zij een oplossing. De versobering van het pgb moet in 2015 900 miljoen euro opleveren.
Mensen die in een gehandicapteninstelling, verpleeg- of verzorgingshuis wonen, moeten na 2013 huur gaan betalen. Wie weinig inkomen heeft, kan huurtoeslag krijgen.
In 2013 stelt staatssecretaris Veldhuijzen 852 miljoen extra beschikbaar voor de zorginstellingen. ‘Met dit bedrag krijgen instellingen meer financiële armslag en kunnen er twaalfduizend extra medewerkers worden aangenomen en opgeleid’, schrijft Veldhuijzen. Het aantal van twaalfduizend extra verzorgers was een harde eis van de PVV voor gedoogsteun aan het kabinet. Hiervoor zou een miljard euro worden vrijgemaakt.
En waarom? Achttien miljard. Achttien miljard, achttien miljard. Oh ja, en achttien miljard.
De uitzending van Uitgesproken EO gisteravond doet het nodige stof opwaaien. Gaat over een 18-jarige, verstandelijk beperkte en zéér moeilijke jongen genaamd Brandon, die volgens de EO al drie jaar met een tuigje binnen aan een muur vastzit op zorginstelling ‘s-Heerenloo. Volgens een woordvoerster van ‘s-Heerenloo ligt de zaak genuanceerder, en heeft hij niet drie jaar vastgezeten. Wat in ieder geval duidelijk is dat Brandon niet veel daglicht heeft gezien, en de PvdA heeft dan ook een spoeddebat aangevraagd. Het komt als een verrassing dat er in Nederland nog zo’n veertig gevallen zijn van gehandicapten die op deze wijze vastgeketend zitten.
Als je de EO-uitzending of de door een medewerkster naar buiten gebrachte beelden kijkt, is het moeilijk om de situatie niet als mensonterend te beschouwen. Drie jaar (of zoiets) vastzitten aan de muur met een tuigje zonder naar buiten te mogen is marteling. De regiomanager in de uitzending gooit het op privacy-bescherming, waardoor hij niet wil ingaan op deze individuele zaak. Nogal zwak als je het mij vraagt. Wel geeft hij aan dat dit dus binnen de regels kán, en dat er niet alleen een rechter, maar ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en experts van het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) bij betrokken zijn. De voorzitter van de belangenvereniging Platform VG zegt mijns inziens terecht dat dan de regels maar veranderd moeten worden. Dat is dus aan de politiek, of een rechtbank. Ik kan mij ook niet voorstellen dat je zo’n jongen niet met een aantal potige begeleiders, type uitsmijter, aankan.
De zaak lijkt dus eenduidig, en er is verontwaardiging alom. Maarrr, de praktijk ligt mogelijk toch net iets anders. Hieronder een ingezonden verhaal van een zorgprofessional, dat een meer genuanceerd beeld schetst op situaties als deze. Men wordt in de zorg met dilemma’s geconfronteerd waar de buitenwereld vaak geen weet van heeft. Het idee dat daar geen controle op bestaat is, volgens onderstaande schrijver, dan ook onterecht. En als men wil dat situaties als deze met meer menskracht opgelost moeten worden, dan zullen er eerst meer middelen naar de zorg moeten.
Van een lezer:
Eigenlijk vond ik de regiomanager niet slecht. Ik vond het juist sterk dat hij niet op deze persoonlijke casus inging. De moeder luistert ook niet naar haar zoon door de beelden wel uit te laten zenden, terwijl die jongen dit blijkbaar niet hebben wil. Hij is 18 en mag hier zelf ook in beslissen.
Wat ik wel zeker weet is dat dit momenteel extreem gecontroleerd wordt. Er zal hier sprake zijn van een rechterlijke machtiging. Dan is de controle in het kader van de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) behoorlijk groot.
In de opnames was ook te zien hoe die jongen zelf zijn veiligheid zoekt door de deuren te controleren, etc. “Ik wil niemand aanvallen, ik wil niet knokken”. Hij voelt dat hij zichzelf niet beheersen kan. Bedenk wel dat zelfs drie of vier potige begeleiders hem niet aankunnen als hij agressief wordt. Ik ken een geval van een meisje waar men ook soms met zes man bovenop moet zitten om haar aan te kunnen. De kracht die je dan als mens in je hebt is onvoorstelbaar. En ze zijn niet in staat om te luisteren op zo’n moment. Zoals zij dan zegt: “Het wordt zwart voor m’n ogen”. Op haar groep heeft men in een geval de politie gebeld, die haar met pepperspray heeft moeten kalmeren, in de boeien geslagen en meegenomen naar de cel. De volgende dag mocht zij weer terug naar de groep.
Mijn oordeel zou zijn dat Brandon niet continu in zo’n tuigje hoeft, maar ik denk wel dat hij in een gesloten ruimte(s) moet leven. Desnoods met een gesloten buitenruimte eraan vast. Toen ik pas werkte in de dagbesteding werkte ik op een gesloten groep. Eén man werd iedere ochtend gebracht door twee begeleiders die hem vasthielden. Hij werd bij ons in een vaste stoel gezet en kwam daar alleen maar uit als hij naar het toilet moest, ook vaak met twee man begeleiding. Die stoel stond vast aan de muur, de man ging erin zitten, en de klep ging dicht met een slot. Men heeft er nu voor gekozen om voor hem een aparte ruimte te maken waar hij wel vrij in kan lopen, maar waar niet continu begeleiding bij kan zijn, in verband met hun veiligheid. Ik heb de krassen van deze man nog op mijn arm staan. Er zijn nu eenmaal mensen met een extreme gedragsstoornis, ze kunnen echt een gevaar voor zichzelf of voor anderen zijn.
Een andere mogelijkheid is om deze mensen zoveel gedragsbeïnvloedende medicatie te geven dat ze helemaal als een zombie rondlopen. Eigenlijk sluit je ze dan ook af van de buitenwereld. Dit is minder zichtbaar en hier wordt veel minder moeilijk over gedaan. Hier is ook veel minder controle op helaas.
Er kan wel gezegd worden dat de politiek hier verandering in moet aanbrengen, maar dan mag de politiek eerst wel met meer geld over de brug komen. Er bestaat geen indicatie in de AWBZ die de kosten dekt aan begeleiding wat deze jongen nodig heeft. Ik ken ook een situatie van een jongeman die continu drie ‘potige’ begeleiders om zich heen heeft lopen. Drie op één zogezegd. Vanuit de hoogste indicatie die er is kun je een aantal uren per dag 1 op 1 begeleiding betalen… Ik bedoel maar. Helaas wordt de zorg steeds meer een bedrijf wat ook winst moet maken, anders ga je als organisatie domweg failliet.
Persoonlijk blijf ik erbij dat een situatie waarin deze jongen permanent vastzit met een tuigje en niet buiten komt, mensonterend is en in geen geval kan. Het is mij nog steeds niet duidelijk of dat nou het geval is.
Maar binnen de algehele morele verontwaardiging over deze situatie zal wel erkend moeten worden dat men in de praktijk van de zorg echt extreme gevallen tegenkomt, waar, hoe betrokken zorgmedewerkers ook zijn, niet altijd prettige of makkelijke oplossingen voor bestaan. Als je daar maatoplossingen voor wilt waar ontzettend veel mensen voor nodig zijn, zullen daar wel middelen beschikbaar voor moeten zijn…
- Edit: De IGZ constateert dat de behandeling van Brandon, die een ‘zeer complexe en uitzondere problematiek’ heeft, ‘zorgvuldig en verantwoord’ plaatvindt.
- Edit 2: Ook volgens VWS-staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (CDA) voldoet de zorg aan Brandon ‘aan de normen’. Livestream spoeddebat op Politiek24. Verslag ervan hier.
- Edit 3: De voorlopige eindconclusie: de staatssecretaris gaat met alle betrokkenen in overleg.
Ik wil graag een gesprek met Brandons moeder. Ik ga naar ‘s Heeren Loo. Ik wil het zelf zien en wil zelf snappen hoe het is. En ik wil alle medewerkers spreken. Ik laat ook onderzoeken hoe het in andere instellingen is. Ik wil medewerkers ondersteunen. Om hoeveel mensen zijn in zo’n situatie? Om in te schatten hoe groot de groep is die achterblijft. Ik ga de knappe koppen bij elkaar zetten: het CCE, de mensen die voor Brandon zorgen, andere instellingen, cliëntenvereniging KansPlus, de koepel en een aantal mensen van buiten de zorg. Ik nodig daarnaast iedereen uit mee te denken over een oplossing voor mensen als Brandon.”
- Edit 4: Brandon gaat naar aangepaste woonruimte (discutabel dat dat dan gelijk al niet kon). Het geheel en al uitsluiten van “fixeren” kan echter niet, het IGZ moet zoiets van geval tot geval bekijken.
- Edit 5: Waarschijnlijk laatste update: staatssecretaris heeft met Brandon gepraat. Deze gaat naar een nieuwe ruimte zonder meubelen. Hij was niet zo blij met de beelden, maar gaf aan soms zelf ook aangesnoerd te willen worden om hem tegen zichzelf te beschermen. Er zijn geen signalen dat ‘s-Heerenloo slecht heeft gehandeld. En sommige cliënten moeten soms gefixeerd worden.
Free Pussy Riot
Peaches, the twenty-first century torchbearer of feminist punk, just released a video and track in support of Pussy Riot, the Russian female anarc...
EHRM handhaaft SGP-uitspraak Hoge Raad
Dat ging nog best snel: het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft zich uitgesproken over de vrouwen uitsluitende praktijk van de S...
