Posts Tagged ‘IMF’

De willekeur van drie procent

Eén van de ironieën van de sinds afgelopen weekend ontstane politieke crisis waar Nederland zich in bevindt, is dat ik – en ik niet alleen – het eigenlijk wel eens ben met Geert Wilders over de 3-procentsnorm. Een enorme keur aan economen en beleidsmakers, van het IMF, de Amerikaanse regering tot aan allerlei wetenschappers, hebben de afgelopen maanden terecht betoogd dat vasthouden aan een maximaal begrotingstekort van 3 procent van het BBP als recept om “uit de crisis te komen” een vorm van monetaristisch neoliberaal cijferfetisjisme is (zie afbeelding).

Nederland doet het per saldo helemaal niet slecht. De staatsschuld is lang niet zo groot als in vele Europese landen en de VS, de werkloosheid is niet hoog, en ook het begrotingstekort valt in de huidige Europese context echt wel mee. Waar we mee te maken hebben is een economische recessie, en die wordt grotendeels veroorzaakt door een gebrek aan consumentenvertrouwen, door de belachelijk hoge hypotheekschuld in dit land. Die wordt weer veroorzaakt door de hypotheekrenteaftrek, het behoud van welke voor CDA en VVD bij de vorige verkiezingen een breekpunt was. Dát is wat ons nu belemmert, en niet in de eerste plaats de staatsschuld of het begrotingstekort.

Als we weer economische groei willen hebben, is het laatste wat we moeten doen rücksichtlose bezuinigingen doorvoeren, VVD-style. Daar waarschuwt het IMF, nota bene, al tijden tegen. In Europa deelt Duitsland echter de lakens uit, en daar zijn politici aan de macht die in hetzelfde monetaristische cijferfetisjisme geloven als de VVD in Nederland. Dus moet er gehakt worden, ten koste van economische groei. Dit komt voort uit een bewust doorgevoerde beperking van de mogelijkheden van de politiek om de financiële markten af te weren. In plaats van een grotere rol voor de Europese centrale bank, iets waar ze in de VS en Groot-Brittannië wel gebruik van maken, zijn regeringen hier met handen gebonden om het vertrouwen van de markten te behouden. Hun enige optie, bij gebrek aan euro-obligaties of andere mogelijkheden tot verruiming van de acute nood (hoewel het ECB natuurlijk stiekem, tegen de zin van Duitsland en Nederland in, bezig is geweest met geld in het bankensysteem te pompen), is hakken in de begroting. Ten koste van alles.

De Europese Commissie (EC) legt dit ook op, en daar komt dat hele Catshuisberaad uit voort. Wilders en de PvdA, hoewel ze verschillen van mening over hervormingen, merken terecht op dat het ook wel wat rustiger aan kan met die miljarden. Juist om economische groei te stimuleren, in plaats van te dempen. Wilders is een Keynesiaan geworden. Er is heel wat voor te zeggen om in te zetten op hervormingen die op de lange termijn beter zijn, en later het begrotingstekort in evenwicht brengen, dan nu als een malle te gaan hakken.

De PvdA, Wilders, en andere linkse partijen in Nederland staan daarin niet alleen. De mogelijke verkiezingsuitslagen in Frankrijk, met een overwinning van Hollande, wijzen ook in de richting van een voorkeur van het electoraat in die richting. En in Praag wordt er ook flink gedemonstreerd. Iemand als Coen Teulings, directeur van het Centraal Planbureau (CPB), pleit hier al tijden voor. Idem dito Christine Lagarde van het IMF, en Geithner van de Amerikaanse regering. En zelfs kredietbeoordeelaars als Standard & Poor’s zien puur snijden als “kannibalisme”. Zoals de New York Times analyseert: Angela Merkel en haar geestverwanten komen steeds meer alleen te staan.

De vraag – en die vraag speelt al vanaf het begin van de eurocrisis – is hoe lang Duitsland, de EC, en de conservatieven en liberalen die nog de toon zetten met hun nergens in de wereld in deze strikte zin voorkomende monetaristische opvattingen, nog hun zin gaan krijgen. Laat maar lekker een tikje oplopen dat begrotingstekort, zou ik zeggen. Nu alleen inzetten op bezuinigen om die 3 procent maar in no time te halen, zonder structureel te hervormen, richt onherstelbare schade aan aan de economie én aan publieke voorzieningen en de verzorgingsstaat. Wanneer de economie weer groeit, in plaats van krimpt of matig groeit, kan er afgelost worden. En nog beter zou daarbij zijn wanneer de ECB een grotere rol zou krijgen, en/of eurobonds ingesteld zouden worden, zodat de armslag om financiële markten af te weren ook ruimer wordt.

Tags: Angela Merkel, anticylisch begrotingsbeleid, BBP, begrotingsdiscipline, begrotingstekort, bezuinigen, bezuinigingen, Centraal Planbureau, Christine Lagarde, cijferfetisjisme, Coen Teulings, CPB, drie procent, Duitsland, economische groei, Europese Commissie, Geert Wilders, groei, hervormen, hervormingen, hypotheekrente-aftrek, hypotheekschuld, IMF, investeren, John Maynard Keynes, monetarisme, PvdA, PVV, staatsschuld, Stef Blok, Timothy Geithner, VVD, werkloosheid
Category Dutch politics, Europe |

Eurozone Death Watch

Yesterday and today, lots of ‘authoritative’ newspapers and journals once more published gloomy articles about the coming end of the eurozone, largely due to the perceived inaction of leading (German and other northern European, notably Dutch) politicians. Particularly their refusal to set up the ECB as lender of last resort and/or let it buy state bonds on large scale and/or let it issue eurobonds, and their continued insistence on austerity and budget cuts as the only “solution”, now leading such esteemed organizations as the OECD to condemn their inaction. France is threatened with a credit rating downgrade, as a matter of fact the entire eurozone is threatened with a downgrade, the stability fund doesn’t have nearly enough funds, and… oh well.

I’m getting kinda tired writing about this so maybe I’ll quit doing it, but here goes once more (my bet is on the end of the eurozone before New Year’s Day, by the way)…

Bloomberg (‘The Euro Area Is Coming To An End’, written by the former chief economist of the IMF):

Investors sent Europe’s politicians a painful message last week when Germany had a seriously disappointing government bond auction. It was unable to sell more than a third of the benchmark 10-year bonds it had sought to auction off on Nov. 23, and interest rates on 30-year German debt rose from 2.61 percent to 2.83 percent. The message? Germany is no longer a safe haven.

Since the global financial crisis of 2008, investors have focused on credit risk and rewarded Germany with low interest rates for its perceived frugality. But now markets will focus on currency risk. Inflation will accelerate and the euro may break up in a way that calls into question all euro-denominated obligations. This is the beginning of the end for the euro zone.

Here’s why.

Financial Times:

Germany is the only country in Europe that can act to save the eurozone and the wider European Union from “a crisis of apocalyptic proportions”, the Polish foreign minister warned on Monday in a passionate call for more drastic action to prevent the collapse of the European monetary union.

The extraordinary appeal by Radoslaw Sikorski, delivered in the shadow of the Brandenburg Gate in the German capital, came as the Organisation for Economic Co-operation and Development called on European leaders to provide “credible and large enough firepower” to halt the sell-off in the eurozone sovereign debt market, or risk a severe recession.

The OECD’s comments came as the organisation slashed its half-yearly forecasts for growth in the world’s richest countries, warning that economic activity in Europe would grind to a near-halt.

Yet their calls were met by a stubborn insistence in Berlin that only EU treaty change to forge a “stability union” in the eurozone would revive confidence in the markets.

Wolfgang Schäuble, German finance minister, rejected calls for the European Central Bank to act as a “lender of last resort” in the eurozone, and for the introduction of jointly guaranteed eurozone bonds to relieve the pressure on the most debt-strapped members of the common currency such as Greece and Italy.

Financieel Dagblad: eindspel om euro is begonnen:

De eurocrisis is in een eindfase gekomen, in beleggerstermen: het eindspel. De ontwikkelingen gaan nu razendsnel, en de tijd dat de sterke eurolanden de zwakke konden redden, is voorbij. Volgens veel economen is het een kwestie van weken, misschien van dagen, en dan moet er iets op tafel liggen om het uiteenvallen van de euro te voorkomen.

Over negen dagen houden de Europese leiders nog maar eens een ‘top der toppen’. Er was er al een op 21 juli, op 23 oktober en op 26 oktober. Maar nu leeft meer dan ooit het gevoel dat het erop of eronder is. De reeds geplande Brusselse top van vrijdag 9 december is inmiddels uitgebreid met een werkdiner op de avond ervoor. Er is immers veel te bespreken.

(…)

Columns in de Financial Times en commentaren in The Economist waarschuwen inmiddels dat de euro snel verleden tijd kan zijn. Jean Pisani-Ferry, directeur van de gerenommeerde Brusselse denktank Bruegel, stelt onderkoeld dat er ‘een nieuwe situatie in Europa’ is ontstaan. Met iets meer gevoel voor dramatiek schrijft de Vlaamse econoom Paul De Grauwe: ‘De euro heeft nog enkele weken om zichzelf te redden, terwijl verschillende instituties zich al voorbereiden op de klap.’

Wat de situatie nu zo wezenlijk anders maakt dan enkele weken geleden? Verreweg het belangrijkste signaal is dat zelfs Duitsland meer moeite heeft om zijn staatsleningen in de markt kwijt te raken. En opvallend, direct na de half mislukte emissie van vorige week verloor de euro in een tel 0,72 eurocent in waarde. Voor centrale bankiers een serieuze aanwijzing dat de munt zelf het volgende doelwit zal zijn.

(…)

Het is bijna tragisch dat de ministers van financiën vanavond alweer naar Brussel moeten afreizen om over het noodfonds te praten. Nog altijd zijn de afspraken van 21 juli (uitbreiding van noodinstrumentarium) niet in werking getreden, en nu zwoegen ze op de deal van 26 oktober (vergroting slagkracht). Het fonds heeft nog ongeveer € 250 mrd beschikbaar, maar niemand gelooft meer dat daar € 1000 mrd van te maken is, zoals een maand geleden werd beloofd.

(…)

Inmiddels is duidelijk dat het beleggers helemaal niet meer uitmaakt dat de betrouwbare technocraat Mario Monti als premier is aangetreden. Net zomin als zijn bezuinigingsplannen nog indruk maken. Het is de les van twee jaar eurocrisis: paniek en wantrouwen slaan niet met enkele ferme politieke daden om in volledig vertrouwen. Voor België dreigt hetzelfde lot. Verrassend genoeg reageerden beleggers maandag positief op het nieuws dat er na anderhalf jaar eindelijk een regering komt. Maar de aanstaande premier Elio Di Rupo kan de snel opgelopen rentelasten voor België waarschijnlijk niet zomaar ongedaan maken. Ook hij zal ervaren dat eenmaal afgehaakte beleggers niet snel tevreden zijn.

Volkskrant:

De euro is een misgeboorte en had beter niet ingevoerd kunnen worden. Dat zegt oud-AFM-topman Hans Hoogervorst in een aflevering van het geschiedenisprogramma Andere Tijden, die op 11 december wordt uitgezonden.

Hoogervorst zegt daarin: ‘De enorme problemen die we nu hebben op de kapitaalmarkten en de enorme risico’s die worden gelopen, als we dat tevoren hadden geweten, dan denk ik niet dat iemand bij zijn volle verstand eraan was begonnen.’

Volgens Hoogervorst kan de munt ‘wel als mislukt’ kan worden beschouwd.

Enzovoort.

Tags: Angela Merkel, central bank, debt crisis, ECB, EMU, euro, eurobonds, European debt crisis, European Union, eurozone, eurozone break-up, eurozone core, financial crisis, Financial Times, Financieele Dagblad, Germany, IMF, lender of last resort
Category Europe, politics |

Het einde van de eurozone?

The Guardian schrijft dat er al maanden gesprekken gaande zijn om de eurozone toch maar op te breken. Nu de rente op Italiaanse obligaties torenhoog is, en er zeker geen kans is op een bail out van Italië door het Europees noodfonds, komt een ’herstructurering’ van Italiaanse schulden (d.w.z. een half bankroet) in zicht. Dat treft de Franse financiële mega-conglomeraten hard, betekent een monsterrecessie, en waarschijnlijk het einde van de euro.

Wtf! Opbreken van de eurozone? Say what? Het lijkt erop dat de negatiefste voorspellingen van commentatoren stuk voor stuk uitkomen. De totale ellende is inmiddels niet meer te overzien.

Het lijkt er ook steeds meer op dat er een realisering ontstaat dat het door Merkel, de ECB en het IMF voorgeschreven programma van “bezuinigen” als panacée voor alle problemen niet de weg is. Je kunt bezuinigen wat je wil, maar speculanten op de financiële markten geloven er toch niet in. Sterker nog, ze hebben er belang bij als de boel onderuit gaat. Bovendien wordt landen onder curatele stellen en de hele verzorgingsstaat wegbezuinigen op een gegeven moment ook ondemocratisch; wat dat betreft is het jammer dat dat Griekse referendum er niet gekomen is, dan konden ze tenminste kiezen.

Wilders heeft gelijk gehad: Griekenland had bij het begin van de crisis al uit de eurozone gekickt moeten worden, i.c.m. schuldherstructurering en een terugkeer van dit land naar een eigen monetair systeem. Zoals een LSD-reaguurder schrijft:

Misschien een interessant alternatief voor het hameren van Merkel en de ECB op een uitgebalanceerd huishoudboekje voor Griekenland, met als gevolg elkaar versterkende opeenvolgende bezuinigingen en hemeltergende werkloosheidscijfers enkel om de schuldeisers te plezieren: laat Griekenland de weg van Argentiniė volgen! Dus een gecontroleerd bankroet en herstructurering van schulden (plus een vertrek uit de euro), zodat het land weer kan investeren en ja, ook werk maken van hervormingen en een minder gestoord belastingsysteem opzetten. Hebben ze ook geen vaste wisselkoers meer. Voorheen alleen de positie van de PVV en SP, nu hoor je het vaker.

Een klein landje kan zich terugtrekken uit de financiële markten, zich minder afhankelijk maken van speculanten en geld bijdrukken, zodat er weer geïnvesteerd kan worden i.p.v. alle economische groei op recept van het IMF en Noord-Europese liberalen kapotbezuinigen. Wellicht dat de crisis dan niet was verspreid naar Italië. Maar nu is het te laat voor deze optie (al kan het nog steeds als de hele euro uit elkaar klapt).

Het enige alternatief nu? De ECB staatsobligaties laten opkopen, en instellen als lender of last resort. Dat wil zeggen dat de ECB gaat functioneren zoals de centrale bank doet in normale economieën. De eurozone is een mislukt project gebleken, omdat landen met uiteenlopende economieën én aparte obligaties niet kunnen functioneren onder een regime dat één munt hanteert. Amerikaanse economen roepen het al maanden, en misschien wordt het tijd dat dit ook eens doordringt in Europa. De EMU in haar huidige vorm kan niet bestaan.

Dat betekent dus “meer Europa”. Want als je dat doet, moet je je economische systeem ook verder integreren. Duitsland wil geen ECB als lender of last resort, omdat ze bang zijn voor inflatie. Maar het is dit, of het opbreken van de eurozone. De heilloze weg van het voorschrijven van bezuinigingen, leidend tot nieuwe vertrouwenscrises en weer nieuwe landen die de prooi worden van speculanten (Frankrijk?) moet in ieder geval verlaten worden.

Tags: Angela Merkel, Argentinië, austerity, bail out, bankroet, bezuinigingen, bonds, ECB, economie, economy, EMU, euro, European debt crisis, European Union, eurozone, financial crisis, financial markets, France, Frankrijk, Geert Wilders, Greece, Griekenland, herstructurering, IMF, inflatie, inflation, Italie, Italy, lender of last resort, monetarisme, monetary system, obligaties, referendum, schuldencrisis, SP, speculanten, speculators
Category Europe, politics |

Will Europe Implode?

Andrew Sullivan contrasts two takes on the future of the euro, the European Monetary Union, and the world financial system: one optimistic, and one very pessimistic. I’d suggest to read them both: each provides a good account of what’s currently at stake. But I don’t know which of them is more realistic. In a few weeks or months we’ll know, I guess.

- Edit: From hilmerv come two more interesting articles. One is of Paul Krugman in the NYT, making (once again) the Keynesian argument that austerity measures and budgets in Europe are worsening the crisis rather than ameliorating it. The other is from the Center for Economic and Policy Research, arguing that China will have to come to the rescue because of the refusal of policy-makers to invest rather than make budget cuts.

- Original post: First the pessimistic one, from The Economist:

TWO significant messages emerged from the weekend’s IMF meetings that are both striking in their own right and which, when set against each other, are deeply disconcerting. On the one hand, journalists seem to be unable to describe the meetings without noting the high level of fear and anxiety among the participants. (The Financial Times‘ Wolfgang Münchau closes his column today by saying, “I have never seen Europe’s policymakers as scared as I saw them in Washington last week.“) Along those lines, leaders came away from the meetings promising bold action by early November, including agreements on steps to recapitalise banks and increase the capacity of the European Financial Stability Facility. The message seems to be that officials have been scared into a recognition of the severity of the world’s problems and are now prepared to act.

Yet the day’s headlines carry another message: the euro zone is riven by conflict and unable to agree on the most basic of rescue measures. Euro-zone governments are still struggling to put in place an agreement reached in July. Some officials insist that Greece’s creditors must take much larger haircuts than those assumed in that deal, while Greek leaders continue to argue that they will not default. Observers are biting their nails over looming parliamentary votes on the plan to increase the EFSF, even as it becomes clear that a rise to €440 billion isn’t sufficient. On the one hand, it’s as clear as ever that the euro zone needs a massive, ambitious policy to avoid a catastrophic financial scenario. And on the other, it seems ever less likely that the euro zone’s leaders can agree on such a policy and muster the domestic political support to ratify and implement it. If Europe simply can’t do what it needs to do, that leaves the euro zone, and the world, facing a very dark economic reality.

This reality could scarcely come at a worse time. Europe is sliding toward recession. America is uncomfortably close to following behind. Even in the absence of a major financial shock, a renewed downturn across major economies would be very painful, given the lack of recovery in many labour markets and the stress contraction places on budgets. Were a double-dip to strike, far fewer economies would have the political will to intervene to support the economy, even among those with the fiscal room to help.

It’s just shocking to think about the dangers that loom and consider the extent to which they’re driven by governmental failures. Despite having been in a state of constant crisis for more than a year, the euro zone is far away from a real solution; the politics may be such that no solution is possible without a dramatic, Lehman-like collapse, at which point it may be too late to save the euro zone. Meanwhile, the European Central Bank blundered into policy tightening, seriously worsening the crisis out of a fear of mild and temporary inflation. Leaders elsewhere have hardly done better. America’s fiscal policymaking has steadily deteriorated, and the Congress needlessly sent confidence tumbling over the summer with a battle over the government’s debt ceiling. At the same time, Ben Bernanke seems to have forgotten everything he once knew about the crises in the 1930s and in Japan in the 1990s. America is sinking back toward recession while the global economy nears a cliff, and the Fed—by its own acknowledgment—has plenty of heavy ammunition sitting untouched on the shelf.

It is a damning performance. If the world economy does indeed face a new crisis and a new contraction in the weeks ahead, rich-world citizens will have every reason to question the institutions of global capitalism. If the liberal order begins to falter, even darker times still may lie ahead.

Gloomy indeed. Here’s the optimistic one, from the Daily Beast:

Tags: Andrew Sullivan, Angela Merkel, banks, debts crisis, euro, Europe, European Central Bank, European Monetary Union, European Union, financial crisis, financial markets, financial system, Germany, Greece, IMF, monetary system, The Daily Beast, The Economist
Category Europe, politics |

The Problems With Greece And The European Union

The economic woes of Greece and the subsequent attempts to address these have revealed, it seems, major fault lines both on the national level in Greece, and on an European Union level. Whereas spending has run amok in the first country, with spending cuts being opposed by a large section of the population that is willing to hit the streets every time some reform is announced, questions of interstate solidarity and the feasibility of having an economic union without a political union with vastly different countries are on the forefront in the second instance.

Now that the mess appears to have cleared a little bit with the $120 billion bailout deal between the EU and the IMF and Greece, one article and one blog commentary seem to capture the whole affair succinctly.

The New York Times:

In a televised statement to the nation, Mr. Papandreou urged Greeks to accept “great sacrifices” to avoid “catastrophe.”

(…)

He signaled that public-sector employees would see their salaries further reduced, while pensions for retired civil servants would be scaled back. He said members of Parliament would do without their bonuses. He added that in tough negotiations with the International Monetary Fund, the European Union and the European Central Bank, the government had succeeded in avoiding cuts to private-sector salaries.

Mr. Papandreou is the scion of a Socialist dynasty whose father, Andreas Papandreou, helped erect the sprawling Greek welfare state when he was prime minister in the 1980s. The younger Papandreou sought to embolden Greeks to accept what is expected to constitute the greatest overhaul of the state in a generation.

(…)

Mr. Papaconstantinou, who was to fly to Brussels for an emergency meeting of euro zone finance ministers, said Greece had agreed to raise its value-added tax to 23 percent from 21 percent, to cut civil servants’ wages and to eliminate public-sector annual bonuses amounting to two months’ pay.

He said special rules allowing for early retirement of civil servants would be tightened. He said the government also intended to increase taxes on fuel, tobacco and alcohol by about 10 percent.

Crucially, Mr. Papaconstantinou did not address the critical issue of whether the government would relax rules on laying off public workers, whose generous salaries and benefits have been a major cause of Greek’s debt problem. Until now, the government has not been able to lay off civil servants, whose employment rights are in effect constitutionally guaranteed.

(…)

While the economic lifeline for Greece is expected to reassure jittery markets, doubts remain whether Greece will be able to follow through on what amounts to a cultural revolution in the social contract between state and citizen.

The shakeup of longstanding aspects of Greek life, from endemic tax evasion to overstaffed offices of idle employees, has prompted fears that widespread social unrest could unhinge a Greek recovery.

(…)

The government’s proposals for deep spending cuts already have stoked strong resentments in a country where one in three people is employed in a civil service that, until now, has guaranteed jobs for life.

(…)

Some analysts feared that the Saturday demonstrations, in which dozens of black-clad anarchists threw Molotov cocktails and stones at the police, might prove to be the beginning of protracted social unrest. Unions are planning mass demonstrations for Wednesday.

Maybe the picture of a striking and protesting happy populace that is unwilling to face the fact that for them, it’s either being bailed out by other tax paying electorates in the European Union, or having their country go down the drain, is not fair, but it seems to be the only picture we have. Come on, Greeks: why should we pay for your Club Med style behaviour? I mean, we will and we have to, but quit striking and rioting at least.

One caveat: I can understand that a population is worried about the IMF taking over. Joseph Stiglitz’ Globalization and Its Discontents (2002), about the havoc wreaked upon several countries when the IMF started prescribing policies is still a must-read.

On the fundamental problem with the EU that now, in hard times, is clear for everybody to see, Matthew Yglesias has the following take (to which a lot of people, I would add, might disagree):

Take a look at this and this from Felix Salmon for a hint of how grim the situation is. Tyler Cowen says “the basic problem . . . is that several European economies have been pretending to be much wealthier than they really are and to make financial plans on that basis.” I think a better way of putting it might be that the entire Eurozone system was structured around the assumption that a whole bunch of countries that mostly aren’t Germany could all viably run a monetary policy designed by and for Germany. The results have been predictably disastrous, and I think worsened by an unwillingness of German policymakers or the German public to recognize their own role in this. If Germany had been subjected to 10 years of Spanish-run monetary policy its economy would have all kinds of “structural” problems too and many decisions would look “irresponsible.”

At any rate, the question now is what kind of way forward exists. It appears that either Europe’s monetary union needs to be undone or else a fiscal union needs to be forged. But neither is possible!

Tags: bailout, euro, European Monetary Union, European Union, eurozone, Greece, IMF
Category Europe, politics |