De toekomst van het Nederlandse drugsbeleid
Redelijke mensen, vreest met grote vreze: het lang aangekondigde drugsdebat in de Tweede Kamer is aan de gang. Hét moment waarop alle leugenachtige rechtse politici hun op angst en onwaarheden gestoelde praatjes kunnen debiteren in hun queeste Nederland tot een land te maken waar één drug getolereerd is (de meest schadelijke van alle): alcohol, en de rest vanuit een vaag, ongemotiveerd en subjectief gevoel van burgermansonveiligheid VERBOTEN wordt.
Er is geen enkel ander beleidsterrein waarop conservatieve politiek zó door de mand valt als het drugsbeleid. Rechtse Kamerleden en hun aanhangers verliezen het vermogen na te denken – hun hersens te gebruiken – als het over dit onderwerp gaat. Hun meest recente wapenfeit, het paddoverbod van 2008, was een ongekend staaltje populistische emotiepolitiek waar geen empirisch feit aan te pas kwam. Hoewel het simpelweg niet waar was dat de incidenten van destijds aan paddo’s te wijten waren – GGD en rechters hebben dit ontkracht – werden deze aangegrepen om tegen adviesorganen in tot een totaalverbod van een schadeloze en in de natuur voorkomende schimmel te komen. Had dat intelligenter gekund? Ja, natuurlijk, maar daar doen VVD en CDA het niet voor.
Hetzelfde patroon is nu te ontwaren rondom hasj, en uiteindelijk rondom alle “drugs” (behalve alcohol uiteraard): VVD en CDA zijn op weg naar een totaalverbod. Prohibition, drooglegging. Dit tegen alle globale trends in, in de wereld, in Europa en in de Verenigde Staten. Ze doen dit geleidelijk, maar met een duidelijk zichtbaar pad. Begonnen met het paddoverbod, met vervolgens de volstrekt idiote regel dat coffeeshops niet een paar honderd meter bij scholen vandaan mogen staan (leidend tot sluiting van de meerderheid van coffeeshops in Nederland), tot het verbod op zwaardere marihuana, het quatverbod, tot nu het hasjverbod. En tot, uiteindelijk, het is erop wachten: de afkondiging in Nederland door de rechtse partijen van een Totaalverbod op Alle Drugs, behalve die met koolzuur en waar “Heineken” op staat. Ik gok 2013 of 2014.
De feiten: er is inmiddels stapels wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat middelen als marihuana, hasj, xtc en paddo’s veel minder schadelijk zijn voor het individu en de maatschappij dan alcohol. In de V.S. is medicinale marihuana wijd en zijd verkrijgbaar. Aan topuniversiteiten over de hele wereld wordt onderzoek verricht naar de positieve en therapeutische effecten van middelen als lsd, xtc en paddo’s, met positieve resultaten. In Groot-Brittannië roepen voormalige hoofden van MI5, het Openbaar Ministerie, Hogerhuisleden, zorgorganisaties en wetenschappers op tot matiging van het repressiebeleid. Idem dito op wereldschaal, waar mensen als Javier Solana, Kofi Annan, George Schultz, Paul Volcker zich verenigd hebben in hun oproep aan Westerse politici hun antidrugsbeleid te herzien. In Portugal en Tsjechië is drugsbezit al meer dan tien jaar gedecriminaliseerd, met zeer positieve resultaten zowel in termen van dalend drugsgebruik als in aanpak van criminaliteit. De globale War on Drugs, daarentegen, waar VVD en CDA Nederland bij aan willen doen sluiten, kost miljarden, verwoest honderdduizenden mensenlevens, en is contra-effectief.
Dit zijn de FEITEN. Maar rechtse politici, en hun aanhangers, geven niet om feiten. Waar ze om geven is gehoor geven aan de veronderstelde wens van de angstige burger – die wel bier zuipt, de openbare ruimte vernielt en z’n vrouw slaat – tot een “cleane”, naar zijn subjectieve normen conformerende maatschappij. Daarbij schrikken ze er niet voor terug om leugens te gebruiken. Lees bijvoorbeeld dit stuk in De Groene, waaruit blijkt dat Opsteltens elitecorps de Taskforce Georganiseerde Hennepteelt cijfers over de export van cannabis naar het buitenland uit haar duim zuigt om de beeldvorming te manipuleren. Dit volgens het Trimbos Instituut, dat net als het ministerie van Volksgezondheid langzaam haar greep op het drugsbeleid aan het verliezen is. Een zelfde gemankeerde argumentatie vinden we rondom hasj, waarvan beweerd wordt dat criminele organisaties in Afghanistan en Marokko (hoe! eng!) ervan profiteren. Tell you what: in Marokko en Afghanistan rookt iederéén hasj! Dat is daar al eeuwenlang normaler dan alcohol. En dan nog: waar zijn de cijfers? En kan het wel als we het in Nederland telen?
Nederland heeft al veertig jaar een succesvol en pragmatisch drugsbeleid. De Nederlandse cijfers qua drugsgebruik liggen nu nog lager dan in andere landen (wat betreft alcohol liggen die overigens veel hoger!). Waar er een miljoen alcoholisten zijn, gaat de Nederlandse drugsgebruiker over het algemeen verstandig om met zijn middelen, die hij of zij met matiging en na testen gebruikt. Waar een groep over de schreef gaat, wordt ingegrepen met behulp van preventie en voorlichting, in de sfeer van volksgezondheid. Dát is rationeel beleid, en het wordt nu over de hele wereld gekopieerd. Met een thuisteler, en met een kleine coffeeshop, waar een volwassen persoon naar believen een middel van zijn keuze kan genieten (dat minder destructief is dan het overal gepromootte alcohol), is niets mis. Natuurlijk, echte criminaliteit moet worden aangepakt, maar dat doe je door juist de achterdeur te reguleren, en niet door een onhandhaafbaar, peperduur, hypocriet en immoreel totaalverbod. Dat bovendien nooit zal werken, omdat ongecontroleerde, ongereguleerde middelen de markt zullen overspoelen. Desalniettemin is dat waar rechts naartoe gaat. En waarom? God knows. Ik begrijp die mensen niet.
‘The freedom to explore your own consciousness’, dat is waar het om draait. Dit is tegengesteld aan mensen willen vormen en modelleren in een op particularistische, subjectieve normen gebaseerde mal, waar het in ieder geval de 
religieus-conservatieven van het CDA uiteindelijk om te doen is. Die vrijheid is een recht dat op een ongevaarlijke, onbedreigende manier uitgeoefend kan worden, met verantwoordelijkheid over eigen lichaam, met zorg en informatie, zonder dat daar groteske leugens of ideologisch gekleurd beleid op hoeven te worden losgelaten. Of zonder dat je productie en distributie in handen geeft van de criminaliteit. Het zou voor dit land een zegen zijn als dit kabinet, dat op allerlei terreinen maar vooral op deze, regressieve ideologie laat prevaleren boven op feiten en rede gebaseerde politiek, voortijdig ten val zou komen. Laten we behouden en uitbouwen wat we hebben, in plaats van het voor niets om zeep te helpen.
- Edit: Hier een mooi stuk op DeJaap over het hasjverbod.
- Edit 2: Boris van der Ham (D66) over het drugsbeleid: “Wij waarschuwen voor deze blinde ideologische benadering van drugs, die praktische oplossingen in de weg staat.”