De uitzending van Uitgesproken EO gisteravond doet het nodige stof opwaaien. Gaat over een 18-jarige, verstandelijk beperkte en zéér moeilijke jongen genaamd Brandon, die volgens de EO al drie jaar met een tuigje binnen aan een muur vastzit op zorginstelling ‘s-Heerenloo. Volgens een woordvoerster van ‘s-Heerenloo ligt de zaak genuanceerder, en heeft hij niet drie jaar vastgezeten. Wat in ieder geval duidelijk is dat Brandon niet veel daglicht heeft gezien, en de PvdA heeft dan ook een spoeddebat aangevraagd. Het komt als een verrassing dat er in Nederland nog zo’n veertig gevallen zijn van gehandicapten die op deze wijze vastgeketend zitten.
Als je de EO-uitzending of de door een medewerkster naar buiten gebrachte beelden kijkt, is het moeilijk om de situatie niet als mensonterend te beschouwen. Drie jaar (of zoiets) vastzitten aan de muur met een tuigje zonder naar buiten te mogen is marteling. De regiomanager in de uitzending gooit het op privacy-bescherming, waardoor hij niet wil ingaan op deze individuele zaak. Nogal zwak als je het mij vraagt. Wel geeft hij aan dat dit dus binnen de regels kán, en dat er niet alleen een rechter, maar ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en experts van het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) bij betrokken zijn. De voorzitter van de belangenvereniging Platform VG zegt mijns inziens terecht dat dan de regels maar veranderd moeten worden. Dat is dus aan de politiek, of een rechtbank. Ik kan mij ook niet voorstellen dat je zo’n jongen niet met een aantal potige begeleiders, type uitsmijter, aankan.
De zaak lijkt dus eenduidig, en er is verontwaardiging alom. Maarrr, de praktijk ligt mogelijk toch net iets anders. Hieronder een ingezonden verhaal van een zorgprofessional, dat een meer genuanceerd beeld schetst op situaties als deze. Men wordt in de zorg met dilemma’s geconfronteerd waar de buitenwereld vaak geen weet van heeft. Het idee dat daar geen controle op bestaat is, volgens onderstaande schrijver, dan ook onterecht. En als men wil dat situaties als deze met meer menskracht opgelost moeten worden, dan zullen er eerst meer middelen naar de zorg moeten.
Van een lezer:
Eigenlijk vond ik de regiomanager niet slecht. Ik vond het juist sterk dat hij niet op deze persoonlijke casus inging. De moeder luistert ook niet naar haar zoon door de beelden wel uit te laten zenden, terwijl die jongen dit blijkbaar niet hebben wil. Hij is 18 en mag hier zelf ook in beslissen.
Wat ik wel zeker weet is dat dit momenteel extreem gecontroleerd wordt. Er zal hier sprake zijn van een rechterlijke machtiging. Dan is de controle in het kader van de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) behoorlijk groot.
In de opnames was ook te zien hoe die jongen zelf zijn veiligheid zoekt door de deuren te controleren, etc. “Ik wil niemand aanvallen, ik wil niet knokken”. Hij voelt dat hij zichzelf niet beheersen kan. Bedenk wel dat zelfs drie of vier potige begeleiders hem niet aankunnen als hij agressief wordt. Ik ken een geval van een meisje waar men ook soms met zes man bovenop moet zitten om haar aan te kunnen. De kracht die je dan als mens in je hebt is onvoorstelbaar. En ze zijn niet in staat om te luisteren op zo’n moment. Zoals zij dan zegt: “Het wordt zwart voor m’n ogen”. Op haar groep heeft men in een geval de politie gebeld, die haar met pepperspray heeft moeten kalmeren, in de boeien geslagen en meegenomen naar de cel. De volgende dag mocht zij weer terug naar de groep.
Mijn oordeel zou zijn dat Brandon niet continu in zo’n tuigje hoeft, maar ik denk wel dat hij in een gesloten ruimte(s) moet leven. Desnoods met een gesloten buitenruimte eraan vast. Toen ik pas werkte in de dagbesteding werkte ik op een gesloten groep. Eén man werd iedere ochtend gebracht door twee begeleiders die hem vasthielden. Hij werd bij ons in een vaste stoel gezet en kwam daar alleen maar uit als hij naar het toilet moest, ook vaak met twee man begeleiding. Die stoel stond vast aan de muur, de man ging erin zitten, en de klep ging dicht met een slot. Men heeft er nu voor gekozen om voor hem een aparte ruimte te maken waar hij wel vrij in kan lopen, maar waar niet continu begeleiding bij kan zijn, in verband met hun veiligheid. Ik heb de krassen van deze man nog op mijn arm staan. Er zijn nu eenmaal mensen met een extreme gedragsstoornis, ze kunnen echt een gevaar voor zichzelf of voor anderen zijn.
Een andere mogelijkheid is om deze mensen zoveel gedragsbeïnvloedende medicatie te geven dat ze helemaal als een zombie rondlopen. Eigenlijk sluit je ze dan ook af van de buitenwereld. Dit is minder zichtbaar en hier wordt veel minder moeilijk over gedaan. Hier is ook veel minder controle op helaas.
Er kan wel gezegd worden dat de politiek hier verandering in moet aanbrengen, maar dan mag de politiek eerst wel met meer geld over de brug komen. Er bestaat geen indicatie in de AWBZ die de kosten dekt aan begeleiding wat deze jongen nodig heeft. Ik ken ook een situatie van een jongeman die continu drie ‘potige’ begeleiders om zich heen heeft lopen. Drie op één zogezegd. Vanuit de hoogste indicatie die er is kun je een aantal uren per dag 1 op 1 begeleiding betalen… Ik bedoel maar. Helaas wordt de zorg steeds meer een bedrijf wat ook winst moet maken, anders ga je als organisatie domweg failliet.
Persoonlijk blijf ik erbij dat een situatie waarin deze jongen permanent vastzit met een tuigje en niet buiten komt, mensonterend is en in geen geval kan. Het is mij nog steeds niet duidelijk of dat nou het geval is.
Maar binnen de algehele morele verontwaardiging over deze situatie zal wel erkend moeten worden dat men in de praktijk van de zorg echt extreme gevallen tegenkomt, waar, hoe betrokken zorgmedewerkers ook zijn, niet altijd prettige of makkelijke oplossingen voor bestaan. Als je daar maatoplossingen voor wilt waar ontzettend veel mensen voor nodig zijn, zullen daar wel middelen beschikbaar voor moeten zijn…
- Edit: De IGZ constateert dat de behandeling van Brandon, die een ‘zeer complexe en uitzondere problematiek’ heeft, ‘zorgvuldig en verantwoord’ plaatvindt.
- Edit 2: Ook volgens VWS-staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (CDA) voldoet de zorg aan Brandon ‘aan de normen’. Livestream spoeddebat op Politiek24. Verslag ervan hier.
- Edit 3: De voorlopige eindconclusie: de staatssecretaris gaat met alle betrokkenen in overleg.
Ik wil graag een gesprek met Brandons moeder. Ik ga naar ‘s Heeren Loo. Ik wil het zelf zien en wil zelf snappen hoe het is. En ik wil alle medewerkers spreken. Ik laat ook onderzoeken hoe het in andere instellingen is. Ik wil medewerkers ondersteunen. Om hoeveel mensen zijn in zo’n situatie? Om in te schatten hoe groot de groep is die achterblijft. Ik ga de knappe koppen bij elkaar zetten: het CCE, de mensen die voor Brandon zorgen, andere instellingen, cliëntenvereniging KansPlus, de koepel en een aantal mensen van buiten de zorg. Ik nodig daarnaast iedereen uit mee te denken over een oplossing voor mensen als Brandon.”
- Edit 4: Brandon gaat naar aangepaste woonruimte (discutabel dat dat dan gelijk al niet kon). Het geheel en al uitsluiten van “fixeren” kan echter niet, het IGZ moet zoiets van geval tot geval bekijken.
- Edit 5: Waarschijnlijk laatste update: staatssecretaris heeft met Brandon gepraat. Deze gaat naar een nieuwe ruimte zonder meubelen. Hij was niet zo blij met de beelden, maar gaf aan soms zelf ook aangesnoerd te willen worden om hem tegen zichzelf te beschermen. Er zijn geen signalen dat ‘s-Heerenloo slecht heeft gehandeld. En sommige cliënten moeten soms gefixeerd worden.
Did I understand correctly that Brandon lives day by day chained to the wall like an animal?! And that he has not been outside in the fresh air for three years?!
I was just wondering whether the video footage has been taken out of context or something like that?! If not, than obviously this is horrendous and disgusting and I wouldn’t know what to say aside from wtf?
Does anyone know whether the IGZ announces their inspections in advance (so the situation can be altered) or if they show up unannounced?
No one should have to live like that. And if he is a menace to people walking the streets outside this ‘cage’, then there must certainly be facilities that allow him to be outside in the fresh air supervised, get some exercise and so on…are human rights just a joke here?
Well, it seems the video is somewhat taken out of context. It seems in one room he is permanently tied to the wall, but he has a sleeping room too in which he is not attached. The transfer between these rooms is extremely precarious. In 2009, he seems to have destroyed his entire living quarters. The length of time he hasn’t been outside remains unclear, but it seems it’s been for years.
One note: from a strictly legal perspective, this situation seems to be allowed.
The problem with extreme cases like these is that you need a *lot* of manpower, on a daily basis, if you’d want to have him walking through the facility, or on the street. This seems to be an extremely violent and erratic young man. That fact can’t be glossed over, and that’s why the reader in this post argues for an enclosed room with an outside area as well. But yeah, try and fix that… I wonder what the outcome of the political debate will be.
Zaken als die van deze jongen zijn inderdaad schrijnend. In de media wordt soms de toon gewekt dat men in de zorg nog steeds (want het was ooit anders) het beperken van de vrijheid van een patient wel prima vindt. Daar wordt in werkelijkheid gelukkig anders over gedacht. Fijn dat deze blog de verschillende kanten laat zien van dit verhaal, er is vaak meer nuance nodig dan simpel roepen “dit mag niet!”.
Een ander punt: Ik heb begrepen (corigeer me als ik me vergis) dat Brandon zelf niet wil dat zijn verhaal naar buiten komt en zich op zijn privacy beroept. Aangezien ik aanneem dat hij op meerdere gebieden van zijn leven wilsbekwaam is en hier dus vermoedelijk een bewuste keuze over kan maken, vraag ik me af waarom dit dan toch gebeurd is. Was het een noodzakelijk kwaad om aan zijn wil voorbij te gaan om zijn situatie te verhelpen? Maar was juist het negeren van zijn eigen keuzes en vrijheden niet hetgeen dat de verzorgende aan de kaak wilde stellen?
Ja dat klopt van die privacy, en dat Brandon zelf niet op tv wil komen. Daaruit blijkt maar weer dat alles veel genuanceerder ligt dan de EO wil doen voorkomen. Voor een deel lijkt deze jongen te begrijpen dat hij in enige mate “vastgehouden” moet worden om ellende voor zichzelf en anderen te voorkomen. Het is dan ook op z’n minst discutabel van de EO om dit toch uit te zenden, maar aan de andere kant, als er echt sprake is van een mensenrechtenschending, dan moet dat misschien zwaarder wegen. Dat zullen de journalisten i.i.g. gedacht hebben.
I agree that it is important to shed light on all sides of an issue before rushing to conclusions or even pointing fingers.
However, there are many forms of abuse that include children, handicapped, women, men, minorities etc and you hear more often than not that victims of abuse (negligence, violence, sexual assault, bullying etc) prefer to keep quiet/private about what has happened/or is happening to them. And more often than not does this silence/privacy benefit the abusive institution (church, prison, parents, rapists, bullies..) and not the victim (who might be helpless, insecure, or not even able to grasp that the situation they are in is not right or outright wrong).
ik heb zelf een aantal jaren gewerkt met mensen met moeilijk verstaanbaar gedrag. dit is geestelijk en fysiek zwaar werk. toch denk ik dat de behandeling die deze jongen krijgt niet noodzakelijk is. mijn vraag is dan ook is het personeel goed genoeg getraind om met deze cliënten om te gaan? welke cursussen zijn er gevolgd? welke alarm systemen zijn er ingezet om de veiligheid van personeel en de cliënt te waarborgen? ik heb ervaring op verschillende werkplekken en verschillende methoden en zie hierin duidelijk verschil. waarin geld, professionele begeleiding, professionele ondersteuning en de acceptatie van de beperking maar vooral het kijken naar de mogelijkheden van de cliënt een hele grote rol spelen. vanuit welke visie werkt een instelling en word deze visie dan ook gefaciliteerd door de instelling. ik werk nu in een sector waardoor ik veel begeleiders van de instelling spreek en ook regelmatig contact met de ouders van cliënten heb. en vergis je niet er is veel meer mis in deze instelling dan je zou willen weten. ouders en begeleiders hebben nog steeds het gevoel dat ze hun mond moeten houden. angst voor je baan. voor ouders de angst om de plek voor je kind kwijt te raken als je niet instemt met de behandeling die ze voor je kind kiezen. als ouders heb je immers de verzorging uit handen gegeven omdat je het zelf niet meer aan kan. macht speelt in deze sector nog een ontzettende grote rol
Het is een lastige casus en ik ben blij dat jullie er genuanceerder over berichten dan andere media. Het is zo kortzichtig om zomaar te oordelen terwijl niemand enig idee heeft wat er speelt. Deze jongen heeft zware psychische problemen (nergens is bekend gemaakt wat, dus over dit specifieke geval een mening hebben is onmogelijk) en dat Wet Bopz hierbij komt kijken (die blijkbaar goed is uitgevoerd en vaak is herzien) betekent dat de jongen keer op keer een gevaar is voor zichzelf of voor zijn omgeving, zodanig dat binnen de instelling is gekozen voor de meest verregaande maatregel van vrijheidsbeperking. Ik vermoed dat de jongen platleggen met medicatie geen optie meer was of dat zijn wettelijk vertegenwoordiger/hijzelf dat niet wilde, aangezien dat een eerdere optie is. Mee eens dat dit niet zou moeten kunnen, maar de enige oplossing is veel meer geld naar de zorg voor meer personeel (denk ook aan PG afdelingen in de ouderenzorg, een nog veel groter probleem) zodat dit soort probleemgevallen maximale begeleiding kan krijgen. Of je zou hem in een soort isoleercelachtige omgeving moeten neerzetten, maar in een agressieve bui zou hij zichzelf dan nog wel wat aan kunnen doen. Misschien dat in andere gevallen betere begeleiding of betere communicatie meer mogelijk moet maken, maar ik denk dat andere wetgeving voorlopig geen oplossing zal bieden.
Tsja, normaal ben ik altijd graag de eerste om “onrecht!” te roepen in zaken m.b.t. vrijheidsberoving en rechten enzo, en toen ik de alleen de EO-uitzending had gezien dacht ik dat de zaak wel duidelijk was. Maar niet dus, bleek uit de reactie van de lezer in de post hierboven.
Tot nu toe heeft eigenlijk elk medium – de EO, de Volkskrant, NRC, GeenStijl – hier zeer ongenuanceerd over bericht. Terwijl na consultatie vandaag dus gewoon ook blijkt dat dit niet alleen volgens de regels kan, maar naar alle waarschijnlijkheid ook de beste optie is geweest. Alhoewel je er vraagtekens bij kunt blijven stellen over het voor jarenlang moet, en of hij niet gelijk al zoals nu naar een andere woonruimte kon.
Als je ervaring hebt met jongens of meisjes zoals Brandon dan weet je hoe moeilijk dit is.
Ten dele losstaand van de inhoud.. De titel “mensonterend, of binnen de kaders?” geeft trouwens wel inzicht in een kleinburgerlijke reflex van de auteur. Alsof alles dat wat binnen ‘de kaders’ is, menserend is en erbuiten mensonterend! Please, come on…http://www.youtube.com/watch?v=JQkActP-isE (tevens een van de stemmen in Brandons hoofd?)
@monty: strikt genomen heb je natuurlijk gelijk, maar ik vind het wel een mooie afspiegeling van de tegenstrijdigheid in de berichtgeving. Gezien dit een samenvattend artikel is van wat er tot nu toe in de media verschenen is zie ik het probleem niet zo. Voor zover ik het uit het artikel kan opmaken is het niet de bedoeling van de auteur geweest om een discussie te starten in de marge van de huidige wetgeving.
@adriejan: van die vrijheden ben ik afgelopen jaren teruggekomen. Te vaak kom ik situaties tegen waarin de nuances enorm zijn en mensen bijv niet voldoende kunnen oordelen over de situatie, of de verantwoordelijkheid ervan niet aankunnen. Overschat de gemiddelde nederlander ajb niet. Maar goed, iedereen heeft voor zover mogelijk alle recht op zelfbeschikking etc. Misschien moet je die zelfbeschikking soms alleen iets beter stroomlijnen of faciliteren. /cynisme
Nou ja, tegelijk moet je wel je principes helder hebben. Een woud van feiten, nuances en inschattingen van professionals kan niet verhullen dat 3 jaar eenzame opsluiting aan een ketting marteling is. Dat was nu dus niet het geval, maar gesteld dat het wel zo was geweest.